Nhắc đến Bình Định, người ta lại nhớ về những nhà văn hóa lớn, những chính trị gia lỗi lạc, những vị anh hùng kiệt xuất và nhiều nhân vật lịch sử tiêu biểu gắn liền với những sự kiện trọng đại của đất nước, trong đó có quan tri huyện Bình Khê – Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc – là thân sinh của Lãnh tụ Hồ Chí Minh vĩ đại. Để tưởng nhớ và ghi dấu những ngày Cụ sống và làm việc tại Bình Khê, Đảng bộ và nhân dân Bình Định đã đầu tư xây dựng Khu Tưởng niệm Nguyễn Sinh sắc tại di tích Huyện đường Bình Khê (nay thuộc thôn Thượng Giang, xã Tây Giang, huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định).
Huyện Bình Khê lập từ năm Đồng Khánh thứ ba (1888), bấy giờ là một phần của huyện Tuy Viễn, phủ An Nhơn, tỉnh Bình Định. Vào năm 1909, Cụ Nguyễn Sinh sắc được triều đình cử vào Bình Khê giữ chức Tri huyện. Cũng tại Huyện đường này, người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành trên hành trình vào Nam đã đến thăm cha và lưu lại một thời gian. Ngày 24/02/2000, di tích Huyện đường Bình Khê đã được UBND tỉnh Bình Định xếp hạng di tích lịch sử.
Khu tưởng niệm Cụ Nguyễn Sinh Sắc gồm 26 hạng mục công trình kiến trúc chính như: Đền thờ, nhà lưu niệm, cột cờ, nhà bia di tích, di tích giếng nước, hồ sen, nhà bảo vệ – tiếp khách – bán hàng lưu niệm, sân, cổng… Riêng nhà Huyện đường được mô phỏng theo hình thức kiến trúc nhà gỗ đặc trưng của Bình Định với phong cách nhà lá mái truyền thống nhằm bảo tổn và phát huy giá trị văn hóa của Bình Định. Đặc biệt, Nhà lưu niệm được xây dụng theo 2 phần chính: Nguyễn Sinh Sắc – thân thế, cuộc đời, sự nghiệp; Nguyễn Tất Thành – Hồ Chí Minh với Bình Định và Bình Định với Bác Hồ.
Đến đây, ấn tượng đầu tiên của du khách là bức tượng Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc được đúc trong tư thế ngồi, tay cầm sách, mặt hướng ra trước với tầm nhìn bao quát như đang dựng lại hình ảnh một vị quan nhìn xa, trông rộng, thấu hiểu sự đời. Phía sau tượng là hình hoa sen tượng trưng cho cuộc đời thanh cao của Cụ, cũng là biểu trưng về làng Sen quê hương, bên cạnh là hai bức tranh lớn” Sông Lam Núi Hồng” – nơi Cụ sắc sinh ra và “Phong cảnh Đồng Phó, huyện đường Bình Khê bên dòng sông Kôn thơ mộng” – mảnh đất nặng nghĩa tình, nơi Cụ làm quan Tri huyện và cũng là nơi đã chứng kiến cuộc chia lỵ lịch sử của cha con Cụ Nguyễn Sinh sắc.
Khu tưởng niệm Cụ Nguyễn Sinh sắc là công trình văn hóa quan trọng góp phân phục vụ khách tham quan, nghiên cứu về lịch sử – văn hóa và góp phần giáo dục truyền thống yêu nước cho các thế hệ trẻ về sau.
- Nguồn : SỞ DU LỊCH TỈNH BÌNH ĐỊNH
